Antonio Vivaldi:Vivaldi 100. 13 Violin Concertos
Giuliano Carmignola (violin), I Solisti Aquilani, Daniele Orlando (violin, direction)
Arcana, Outhere Music 2026, A594, 2CD, TT: 130’15”

Album Vivaldi 100: 13 Violin Concertos to swoisty artystyczny manifest wieloletniej relacji Guliano Carmignoli z muzyką Antonia Vivaldiego. Projekt ma wymiar symboliczny — nagranie domyka imponujący cykl koncertów skrzypcowych zarejestrowanych przez włoskiego skrzypka na przestrzeni dekad — jednak jego wartość zdecydowanie wykracza poza jubileuszowy charakter. To interpretacja dojrzała, pełna swobody, wyobraźni i żywej, niemal improwizacyjnej energii. 

Program został ułożony niezwykle inteligentnie. Carmignola nie proponuje „przeboju za przebojem”, lecz prowadzi słuchacza przez różne oblicza późnego i środkowego stylu Vivaldiego: od koncertów pełnych teatralnej ekspresji, przez utwory o niemal kameralnej subtelności, aż po dzieła o zaskakująco nowoczesnym, rapsodycznym charakterze. Szczególnie interesujące okazują się koncerty późne — RV 282, 365, 369 czy 372 — w których Vivaldi odchodzi od schematyczności na rzecz elastycznej narracji, silniejszych kontrastów i bogactwa detali. 

Już otwierający program RV 307 ujawnia najważniejsze cechy tej interpretacji: niezwykłą spontaniczność, swobodę prowadzenia frazy i niemal teatralny sposób budowania napięcia. Carmignola gra Vivaldiego tak, jakby muzyka powstawała w danym momencie — z naturalnym oddechem, lekkością i nieprzewidywalnością. Nie ma tu mechanicznnej precyzji ani „muzealnego” podejścia do historycznego wykonawstwa. Przeciwnie — muzyka pulsuje życiem. 

Ogromne wrażenie robi brzmienie nowego instrumentu Davida Bagué i Solera, przygotowanego specjalnie dla Carmignoli. Skrzypce mają dźwięk jasny, niezwykle plastyczny i znakomicie reagujący na zmiany artykulacyjne, co pozwala soliście wydobywać zarówno szorstką energię szybkich części, jak i niemal wokalną śpiewność fragmentów lirycznych. 

W koncertach podwójnych ważną rolę odgrywa Daniele Orlando — koncertmistrz I Solisti Aquilani. Relacja obu skrzypków ma charakter prawdziwego dialogu: pełnego reakcji, mikrogestów, zmienności i gry napięć. Szczególnie efektownie wypadają RV 506 i RV 525, gdzie muzyka przybiera formę niemal scenicznego „teatru instrumentalnego”. Z kolei RV 517 imponuje precyzją fugowanych fragmentów i doskonałym balansowaniem między spontanicznością a konstrukcyjną dyscypliną. 

I Solisti Aquilani okazują się idealnymi partnerami dla tej wizji Vivaldiego. Zespół gra z niezwykłą elastycznością i wyraźnym poczuciem wspólnego pulsu. Kameralna transparentność brzmienia pozwala wyeksponować bogactwo harmoniczne i rytmiczne tych koncertów, a jednocześnie zachować ich żywiołowy charakter. Szczególnie cenne jest to, że orkiestra nie pełni funkcji neutralnego akompaniatora — uczestniczy aktywnie w budowaniu dramaturgii i atmosfery każdej części. 

Interpretacyjnie Carmignola osiąga tutaj coś wyjątkowego: pokazuje, że Vivaldi może jednocześnie pozostawać głęboko zakorzeniony w estetyce baroku i brzmieć zaskakująco współcześnie. W jego grze nieustannie obecne są ryzyko, improwizacyjność i poczucie wolności. Tempa pozostają płynne, rytm oddycha naturalnie, a ornamentacja nigdy nie sprawia wrażenia dodatku „z zewnątrz”. Wszystko wydaje się organiczne i wypływające bezpośrednio z frazy. 

Szczególnie pięknie wypadają wolne części — pełne subtelnego rubata, cieniowania dynamiki i niemal intymnego liryzmu. Carmignola unika sentymentalizmu, zamiast tego budując emocjonalność poprzez kolor, artykulację i napięcie harmoniczne. Dzięki temu nawet najbardziej znane rozwiązania formalne Vivaldiego brzmią świeżo i nieoczywiście. 

Nie bez znaczenia pozostaje również sam koncept albumu. „100 koncertów” nie jest tu pustą liczbą ani marketingowym chwytem, lecz symbolem wieloletniego dialogu artysty z twórczością Vivaldiego. Carmignola jawi się dziś jako jeden z najważniejszych współczesnych interpretatorów tej muzyki — nie tylko dzięki stylistycznej świadomości, ale przede wszystkim dlatego, że potrafi przywrócić tym utworom element nieprzewidywalności i twórczego impulsu. 

Vivaldi 100 to album znakomity: pełen energii, fantazji i muzycznej inteligencji. Nagranie, które nie traktuje Vivaldiego jak historycznego monumentu, lecz jak żywego, nieustannie inspirującego kompozytora. Dzięki Carmignoli i I Solisti Aquilani muzyka ta odzyskuje swoją pierwotną świeżość, teatralność i odwagę. 

Robert Majewski © 2026 

Nagrania można posłuchać w serwisie Apple Music.