The Magic of Polyphony
Huelgas Ensemble, Paul van Nevel

Deutsche Harmonia Mundi, 2020, CD1 52’ 23”, CD2 55′ 47”, CD3 50′ 28”

plyta miesiaca new  rm red star  rm red star  rm red star  rm red star  rm red star plyta miesiaca new 

The Magic of Polyphony is not only an anthology of the first festival in Talant and a chronicle of six centuries of polyphonic music in Europe, it is first and foremost a portrait of a perfectly tuned choir that has no equal anywhere in the world.

Śpiewacy Huelgas Ensemble przez dłuższy czas poszukiwali miejsca na swój festiwal. Ostatecznie wybrali niewielką wioskę Talant, położoną zaledwie kilka kilometrów od Dijon, stolicy Burgundii. Z dwóch powodów: wioska jest naprawdę mała i spokojna (bez sklepików, kafejek i restauracji) oraz znajduje się w niej romański kościół o niebiańskiej wręcz akustyce.

Paul Van Nevel, szef Helgasów, wymyślił festiwal jako serię koncertów organizowanych co roku w weekend, który kończy niedziela Pięćdziesiątnicy (Zesłania Ducha Świętego, inaczej Zielone Świątki). Pierwszą edycję festiwalu (i jak dotąd jedyną, w roku 2020 festiwal nie odbył się z powodu pandemii) wypełniło siedem koncertów. Potrójny album The Magic of Polyphony przynosi wybór najpiękniejszych momentów festiwalu.

Jednym z głównych punktów nagrania są dwie Lamentacje Proroka Jeremiasza – Fraya José de Vaquedano, hiszpańskiego kompozytora, który był kapelmistrzem katedry w Santiago de Compostela aż do swojej śmierci w 1711, oraz Lamentację Orlanda di Lassa, jednego z czołowych kompozytorów szkoły franko-flamandzkiej. Programy płyty dopełniają dzieła innych renesansowych mistrzów polifonii. Tych bardziej znanych – Nicolasa Gomberta, Cipriana de Rore, Pierre’a de Manchicourt i Pierre’a de la Rue oraz tych mniej popularnych – Giovanniego Pietra del Buono i Richarda Loqueville’a, nauczyciela słynnego Guillaume’a Dufaya. Wzruszającym dla polskiego słuchacza fragmentem trzeciego dysku jest motet Vox in Rama Mikołaja Zieleńskiego.

Istotną częścią tryptyku jest też swoisty eksperyment muzyczny Huelgasów. W dwóch utworach opuścili dobrze sobie znane rejony muzyki dawnej i sięgnęli po romantyczną kompozycję Virga Jesse Antona Brucknera i XX-wieczny madrygał Voi ch’ascoltate Willema Ceuleersa.

The Magic of Polyphony to nie tylko antologia pierwszego festiwalu w Talant i kronika sześciu wieków muzyki polifonicznej w Europie, ale przede wszystkim portret doskonale zestrojonego chóru, który nie ma sobie równych na całym świecie. Ich sztuki wokalnej zdaje się nie imać grawitacja. Wszystko jest tu przejrzyste i zrozumiałe, co w przypadku skomplikowanej polifonii nie zawsze bywa tak oczywiste.

Huelgas Ensemble od prawie 50 lat (w przyszłym roku będą świętować jubileusz) wyznacza standardy wykonawcze sztuki chóralnej, zwłaszcza doby średniowiecza i renesansu. Delektując się albumem, odnoszę wrażenie, że Nevel nie chce przenosić słuchaczy do dawnych epok. Odwrotnie, przenosi je do współczesności. Daje posmak zaginionego świata. Bardzo oddaliliśmy się od średniowiecznego i renesansowego sposobu myślenia. Przyczyny są znane: rozwój naukowy i techniczny oraz zmniejszone poczucie duchowości i religijności. Na szczęście mamy Paula van Nevela.