Franz Schubert: Complete Works for Violin and Piano
Ingolf Turban (violin), Tomoko Sawallisch (piano)
TYXart 2026, TXA 26215, 2CD, TT: 46’42”

Płyta prezentująca komplet dzieł Franza Schuberta na skrzypce i fortepian w wykonaniu Ingolfa Turbana i Tomoko Sawallisch ukazuje ten repertuar jako spójną, artystycznie zamkniętą całość – drogę od klasycyzującej klarowności młodzieńczych sonat po formową i wyrazową graniczność późnych arcydzieł. 

Program obejmuje trzy sonaty z 1816 roku, tradycyjnie określane mianem Sonatin, Sonatę A-dur zwaną Grand Duo (1817), Rondo h-moll (Rondeau brillant, 1826) oraz Fantazję C-dur D 934 z roku 1827. Taki układ pozwala prześledzić zasadniczą ewolucję języka Schuberta: od muzyki jeszcze silnie osadzonej w klasycznych wzorcach formy sonatowej, ku wypowiedzi o charakterze niemal metafizycznym, w której forma staje się środkiem, a nie celem. 

Wczesne sonaty, mimo swojej pozornej lekkości, dalekie są od użytkowej salonowości. Artyści akcentują ich narracyjność i śpiewność, podkreślając fakt, że relacja skrzypiec i fortepianu nie opiera się tu na wirtuozowskim dialogu, lecz na subtelnym współistnieniu. Fortepian prowadzony jest z wyrazistą artykulacją i wyczuciem harmonicznego ciężaru, skrzypce zaś wnoszą linię melodyczną o precyzyjnie modelowanej frazie i jasnej intonacji. Taki sposób interpretacji ujawnia ambiwalentny charakter tych dzieł: pogodę powierzchni i refleksyjny, często nostalgicznym ton ukryty w harmonice. 

W Sonacie A-dur wykonawcy konsekwentnie pogłębiają ten rys liryczny. Muzyka oddycha tu szerokimi łukami fraz, a narracja rozwija się w czasie bez pośpiechu, z wyraźnym poczuciem formy i dramaturgii. Prawdziwy przełom przynosi jednak Rondeau brillant. Wyższe wymagania techniczne owocują większą energią sceniczną i intensywniejszym dialogiem instrumentalnym. Brzmienie staje się bardziej nasycone, a kontrasty – ostrzejsze, przy zachowaniu stylistycznej elegancji. 

Kulminacją albumu jest Fantazja C-dur D 934 – jedno z najbardziej osobnych i radykalnych dzieł Schuberta. Interpretacja Turbana i Sawallisch akcentuje jej hybrydyczną formę i wewnętrzne napięcia. Wariacyjna struktura, oparta na pieśni Sei mir gegrüßt, rozwija się jako proces transformacji: od intymnej kantyleny po niemal symfoniczną kulminację. Wirtuozeria, obecna w obu partiach, podporządkowana jest sensowi ekspresyjnemu, nie efektowi. 

Ingolf Turban, artysta o ugruntowanej pozycji pedagoga i dojrzałym doświadczeniu solowym, wnosi do gry klarowną koncepcję barwy i frazy. Tomoko Sawallisch okazuje się partnerką o dużej sile narracyjnej, prowadząc fortepian z wyczuciem strukturalnym i wyrazistą artykulacją. Ich współpraca ma charakter dialogu równorzędnych głosów, wolnego od hierarchii. 

Całość uzupełnia znakomita realizacja dźwiękowa, oddająca naturalne proporcje instrumentów i bogactwo ich barw. To nagranie nie tylko kompletne repertuarowo, lecz przede wszystkim artystycznie przekonujące – propozycja dla słuchaczy poszukujących w Schubercie nie efektu, lecz sensu, i znakomita rekomendacja tego duetu w jednym z najważniejszych obszarów kameralnej literatury XIX wieku. 

Robert Majewski © 2026 

Płytę można kupić tutaj lub posłuchać w serwisie streamingowym Apple Music.