Wilfried Hiller: Vernissage. Works for Violin & Piano and North Indian Singing Bowls & Wine Glasses
Franziska Strohmayr (violin), Laura Pitz (piano)
TYXart 2026, TXA 21155, TT: 46’42”

Najnowsza płyta z kompozycjami Wilfrieda Hillera, wydana przez TYXart z okazji 85. urodzin kompozytora, stanowi swoiste podsumowanie jego myślenia o muzyce kameralnej jako przestrzeni z natury teatralnej, wizualnej i narracyjnej. Zebrane tu utwory na skrzypce i fortepian – często poszerzone o instrumentarium niekonwencjonalne – układają się w cykl, który bliższy jest wystawie sztuki współczesnej niż tradycyjnemu recitalowi kameralnemu. 

Hiller, wielokrotnie podkreślający swoje zakorzenienie w teatrze muzycznym, traktuje kameralistykę podobnie jak scenę: jako przestrzeń gestu, obrazu i znaczeń pozamuzycznych. Inspiracje plastyką Antje Tesche‑Mentzen – obecną m.in. w rozbudowanym cyklu Vernissage oraz Finissage – nie są tu dodatkiem, lecz osią dramaturgiczną całego programu. Muzyka powstaje niejako „z patrzenia” i zachęca słuchacza do analogicznego aktu kontemplacji. 

Najmocniejszą stroną tej płyty pozostaje warstwa brzmieniowa. Hiller posiada niepodważalny talent do kreowania sugestywnych sytuacji dźwiękowych: chropowate skordatury skrzypiec, delikatne, niemal rytualne rezonanse mis dźwiękowych czy migotliwe akordy fortepianu tworzą bogaty, nasycony świat kolorystyczny. Szczególnie przekonujące są fragmenty o charakterze elegijnym – Klage z cyklu Vernissage czy finałowe części Agnes‑Umspielungen – gdzie prostota środków spotyka się z autentyczną ekspresją. 

Nie wszystkie jednak pomysły równie skutecznie wytrzymują próbę formy. Hiller często inicjuje muzyczną sytuację o dużym potencjale dramatycznym, który nie zawsze zostaje rozwinięty. Część utworów sprawia wrażenie bardziej szkiców lub studiów klimatu niż pełnowymiarowych narracji muzycznych. To muzyka, która znakomicie funkcjonowałaby w kontekście scenicznym lub performatywnym, natomiast w odsłuchu stricte fonograficznym bywa momentami zbyt jednowymiarowa. 

Ogromną rolę w odbiorze płyty odgrywają wykonawczynie. Franziska Strohmayr i Laura Pitz podchodzą do tej muzyki z widocznym zaangażowaniem i zrozumieniem jej estetyki. Ich interpretacje cechują się spontanicznością, precyzją kolorystyczną i gotowością do przekraczania tradycyjnych ról instrumentalnych. Szczególnie skrzypaczka imponuje elastycznością ekspresyjną, płynnie przechodząc od liryzmu do niemal ekspresjonistycznej ostrości. 

Vernissage nie jest płytą łatwą. To propozycja dla słuchacza otwartego na muzykę pogranicza, który akceptuje fakt, że dźwięk bywa tu środkiem do budowania atmosfery, a nie celem samym w sobie. W najlepszych momentach – zwłaszcza tam, gdzie Hiller pozwala muzyce oddychać i nie przeciąża jej znaczeniami – album potrafi poruszyć i zaintrygować. W słabszych odsłania swoje ograniczenia jako dzieło stricte muzyczne. 

Ostatecznie jest to jednak ważny dokument artystycznej postawy kompozytora, który konsekwentnie idzie własną drogą, ignorując mody i estetyczne ortodoksje. Vernissage to muzyczna wystawa – momentami prowokująca i bez wątpienia warta uważnego “obejrzenia” uszami. 

Robert Majewski © 2026 

Płytę można kupić tutaj lub wysłuchać w serwisie streamingowym Apple Music.