Josquin des Prés
Masses vol 9: Hercules Dux Ferrarie, D’ung aultre amer, Faysant regretz                                                      The Tallis Scholars, Peter Phillips – direction
Gimell, CDGIM 051, 2020, TT 71’ 40”

plyta miesiaca new  rm red star  rm red star  rm red star  rm red star  rm red star  

This album closes a series of excellent recordings devoted to all the masses of Josquin des Prés performed by The Tallis Scholars. The recording is a great gift for early music lovers on the occasion of Josquin’s 500th birthday

Ta płyta zamyka cykl nagrań poświęconych wszystkim mszom Josquina des Prés w wykonaniu The Tallis Scholars. Wydawnictwo jest wspaniałym prezentem dla wielbicieli muzyki dawnej z okazji przypadającej w tym roku 500. rocznicy urodzin tego renesansowego kompozytora.

The Tallis Scholars, których prowadzi Peter Phillips, zaczęli swój projekt w 1986 roku. Z początku nie planowali nagrania pełnego kompletu mszy des Presa. Po jakimś czasie – kiedy okazało się, że każda kolejna płyta nie tylko przynosi wzorcową interpretację jego dzieł, ale ma też ogromny wkład muzykologiczny w badanie dziedzictwa flamandzkiego kompozytora – stało się oczywiste, że śpiewacy konsekwentnie doprowadzą swój pomysł do końca.

Ostatni tom serii nazwany został przez Phillipsa „doskonałą wizytówką geniuszu [Josquina]” i zawiera trzy bodaj najwspanialsze msze z jego genialnej spuścizny. To jednocześnie utwory wymagające od słuchacza przygotowania i niesłabnącej koncentracji uwagi przez cały czas ich trwania.

Wszystkie trzy kompozycje pochodzą z centralnego okresu twórczości Josquina i świadczą o jakimś rodzaju obsesji, któremu ulegał wówczas kompozytor. Polega ona na uporczywym i wielokrotnym powtarzaniu krótkich motywów muzycznych. Missa Hercules Dux Ferrarie opiera się na ośmiu nutach, „wziętych” z samogłosek imienia księcia. Tytuł i imię księcia – HERCULES DUX FERRARIE – Josquin przekształcił na zgrabną melodię, zbudowaną z dźwięków „re do re do re fa mi re”, którą kazał powtórzyć poszczególnym głosom aż 47 razy! Jak wyjaśnia Phillips: „Ercole I d’Este z Ferrary… lubił słyszeć swoje imię śpiewane wyraźnie i często”.

Missa Faysant regretz również wykorzystuje krótki, powtarzany motyw, który otula dość zawiły kontrapunkt. Utwór bazuje na trzygłosowym rondeau autorstwa Waltera Frye’a lub według innych źródeł Gillesa Binchois’a. Żywiołowe Credo i oszałamiające Agnus Dei potwierdzają mistrzostwo Josquina w tworzeniu skomplikowanych i zarazem przejrzystych faktur dźwiękowych.

Trzecia zarejestrowana na płycie Missa D’ung aultre amer jest antytezą konstrukcji poprzednio omawianych mszy. To w istocie rzeczy pokaz zwięzłości i prostoty, oparty na jednej z najpiękniejszych pieśni Johannesa Ockeghema. Wybór inspiracji i użycie takiego a nie innego języka muzycznego jest hołdem złożonym przez Josquina wybitnemu kompozytorowi, który mógł też być jego nauczycielem.

The Tallis Scholars rozpoczęli podróż przez twórczość Josquina 34 lata temu. Ich pierwsza płyta rzuciła na kolana krytyków i słuchaczy. Przez minione trzy dekady śpiewacy stworzyli swoisty archetyp, „wzorzec z Sevres” brzmienia i muzykalności, stając się wzorem dla wielu innych chórów, mających ambicję sięgnięcia po ten niełatwy repertuar.

Gdzie teraz podążą The Tallis Scholars? Gdziekolwiek by nie poszli, będę nadal z wielkim zainteresowaniem śledził ich artystyczną drogę.

W Polsce płytę można kupić tutaj albo tutaj.