Synergia. Music from the Island of Cyprus
Dimitri Psonis, direction

Alia Vox Diversa, 2020, 65’ 00”

rm red star  rm red star  rm red star  rm red star  rm red star  plyta miesiaca new

It is only because of the program that „Synergy” could be considered a revelation. The musical story told by Dimitri Psonis and his friends goes beyond the horizon of the Mediterranean Sea and the formula of archiving early music. Only the greatest artists can do that.

Tym razem mamy sytuację wyjątkową: Jordi Savall, znakomity kataloński muzyk i dyrygent, występuje zazwyczaj jako bohater nagrań publikowanych przez swoje wydawnictwo Alia Vox; w przypadku płyty „Synergia” widzimy Savalla jedynie jako redaktora Alia Vox Diversa – nowej kolekcji wydawnictw, pod której szyldem właśnie ukazał się album podpisany przez Dimitrisa Psonisa i jego cypryjskich, greckich i tureckich kompanów.

Zakładając Alia Vox Diversa Jordi Savall chciał umożliwić najlepszym muzykom z jego zespołów Hespèrion XXI, La Capella Reial de Catalunya i Le concert des Nations wydawanie ich niezależnych projektów. Credem Diversy jest odkrywanie muzyki zapomnianej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie jedynie w tradycji ustnej oraz prezentowanie bogatej historii muzyki dawnej i zestawianie jej z nowoczesnością.

„Synergia. Muzyka Cypru” doskonale wpisuje się w program Diversy. Program płyty wybrał i przygotował Dimitri Psonis, multiinstrumentalista i jeden z najlepszych znawców muzyki greckiej i bizantyjskiej. Album wypełniają najpiękniejsze pieśni i tańce przechowywane w kulturze tej wyspy od czasów starożytnych. Psonis zaprosił do projektu swoich przyjaciół, dorównujących mu nie tylko talentem, ale i znajomością problematyki: Michalisa Kouloumisa, Katerinę Papadopoulou, Edę Karaytuğ, Vagelisa Karipisa, Yurdala Tokcana.

Już tylko z powodu programu można by uznać „Synergię” za objawienie. Ale nagranie jest czymś znacznie ważniejszym. To nie tylko synergia kultur i artystów, których łączy wspólne dziedzictwo. To także opowieść o życiu, które od wieków w śródziemnomorskiej kulturze krąży od pieśni do pieśni, od tańca do tańca, od spotkania do spotkania. Skąd możemy mieć pewność, że to właśnie taka opowieść? Z emocji wyrażanych pociągnięciem smyczka, uderzeniem palców w membranę bębna i wprowadzania strun głosowych w elektryzującą wibrację. To, co czuję podczas słuchania „Synergii” doskonale obrazują poetyckie słowa Jacka Gutorowa, zawarte w wierszu „Muzyka sfer”: „To mogła być dłoń trzymająca smyczek, wprowadzająca muzykę, pokazująca świat, góry, rzeki, lasy. Zjednana na chwilę z harmonią dźwięków tak bliskich, że można dotknąć każdego ścięgna. Naprężona melodia żywego mięsa”.

Muzyczna opowieść Psonisa i jego przyjaciół przekracza horyzont Morza Śródziemnego i formułę archiwizowania muzyki dawnej. To potrafią osiągnąć jedynie artyści najwięksi.