Ignacy Zalewski: Bardo Thodol
proMODERN – sekstet wokalny muzyki współczesnej, Andrzej Ciepliński (klarnet), Leszek Lorent (perkusja), Chopin University Modern Ensemble, Przemysław Zych (dyrygent)
Chopin University Press 2025, UMFC CD 2211|2025, TT: 52’05”

Album Bardo Thodol, czyli wyzwolenie poprzez słuchanie Ignacego Zalewskiego, wydany przez Chopin University Press, to jedno z najbardziej dojrzałych i intrygujących osiągnięć polskiej muzyki współczesnej ostatnich lat. Kompozycja czerpie inspirację z poetyckiego tłumaczenia Tybetańskiej Księgi Umarłych autorstwa Mateusza Żabokickiego, a jej idea nie koncentruje się na samym doświadczeniu śmierci, lecz na tym, co znajduje się pomiędzy – na naszych codziennych „między”, na chwilach wewnętrznego lęku i niepokoju, ale też jasności i wyciszenia, które współtworzą ludzkie doświadczenie istnienia. Zalewski podkreśla, że jego język muzyczny musi być kompatybilny z emocjonalnością człowieka: złożoność formy nie powinna odcinać odbiorcy od przeżycia emocjonalnego, a muzyka – choć zanurzona w idiomie nowoczesnym – powinna rezonować z tym, co słuchacz może rozpoznać jako własne.

Partytura przeznaczona została na sekstet wokalny proMODERN, klarnecistę Andrzeja Cieplińskiego, perkusistę Leszka Lorenta oraz Chopin University Modern Ensemble pod dyrekcją Przemysława Zycha. Ten zestaw wykonawców tworzy niezwykle sugestywne uniwersum barw, w którym głosy, instrumenty dęte i perkusja układają się w złożoną, lecz spójną narrację. W najlepszym tego słowa znaczeniu przypomina to dokonania zespołu Theatre of Voices: precyzja i przezroczystość artykulacji tekstu łączy się z intensywnością ekspresji, a wokal staje się medium pomiędzy znaczeniem a brzmieniem.

Język muzyczny Zalewskiego charakteryzuje się napięciotwórczą harmoniką, kontrastującymi współbrzmieniami oraz szczególną dbałością o dramaturgię formy. Nie chodzi tu jednak o efektowną komplikację, lecz o stworzenie przestrzeni, w której odbiorca może poddać się procesowi słuchania. Klarnecista prowadzi narrację o charakterze medytacyjnym, perkusja buduje rytualne, niemal transowe tło, a sekstet wokalny wnosi do całości zarówno monumentalność, jak i intymność. Ensemble Chopin University, z kolei, nadaje dziełu wymiar pełnego brzmienia, podkreślając jego afektywne i filozoficzne założenia.

Muzyczne doświadczenie Bardo Thodol polega na stopniowym prowadzeniu słuchacza przez różne stany emocjonalne: od niepokoju, poprzez napięcie, aż po ukojenie i wyciszenie. To właśnie w tej dramaturgii dzieło ujawnia swoją uniwersalność – dotyka nie tylko kontekstu buddyjskiego tekstu źródłowego, lecz także kondycji współczesnego człowieka, który mierzy się z ulotnością chwil i przemijaniem. Zalewski nie narzuca odbiorcy interpretacji, ale otwiera przestrzeń dla indywidualnego przeżycia.

Wydanie Chopin University Press posiada również wymiar technologiczny: album ukazał się jako pierwsza publikacja tej wytwórni w formacie Dolby Atmos, co znacząco potęguje immersyjny charakter muzyki. Wysoki poziom wykonawczy wszystkich artystów, niezwykła precyzja intonacyjna proMODERN, sugestywna narracja Andrzeja Cieplińskiego i sonoryczna wyobraźnia Leszka Lorenta tworzą razem całość, która przekracza ramy zwykłego nagrania i staje się pełnym doświadczeniem estetycznym.

Bardo Thodol to dzieło wyjątkowe: głębokie, ale nie hermetyczne, nowoczesne, ale zarazem otwarte na emocjonalny kontakt ze słuchaczem. Zalewskiemu udało się osiągnąć rzadką równowagę – między intelektualnym wyrafinowaniem a bezpośrednią siłą oddziaływania. Album ten powinien zająć szczególne miejsce w dyskursie o muzyce XXI wieku, będąc przykładem sztuki, która łączy filozoficzną refleksję z autentycznym, ludzkim doświadczeniem dźwięku.

Dodatkowe brawa należą się wydawcy za dbałość edytorską i projekt graficzny okładki i książeczki.

Robert Majewski © 2025

Albumu można posłuchać w serwisie Apple Music.