Katarzyna Kwiecień-Długosz: Cello Works
Anna Szmatoła (wiolonczela), Tomasz Sośniak (fortepian)
RecArt 2026, RECART 0076, TT: 49’04”

Twórczość Katarzyny Kwiecień-Długosz trudno wpisać w jeden z dominujących dziś nurtów muzyki najnowszej. Barbara Literska, autorka obszernego studium poświęconego kompozytorce, określa jej język mianem nowoczesnego neoklasycyzmu. Jego cechami są quasi-tonalne porządkowanie materiału dwunastodźwiękowego, skłonność do konsonansu, operowanie krótkimi motywami, motoryczność, kontrast barwowy i fakturalny, ale przede wszystkim przywiązanie do logicznie rozwijanej formy. Sama kompozytorka wskazuje zresztą kontrast jako jeden ze wspólnych elementów swoich utworów solowych.
Urodzona w 1978 roku Kwiecień-Długosz studiowała kompozycję u Mirosława Bukowskiego w poznańskiej Akademii Muzycznej, jest również absolwentką lingwistyki stosowanej i tłumaczką. Ten drugi obszar jej wykształcenia nie pozostaje bez wpływu na muzykę. Zainteresowanie językiem, fonetyką i sposobami przekładania znaczeń na struktury dźwiękowe stało się z czasem jednym z rozpoznawalnych elementów jej twórczości.
Album Cello Works pozwala prześledzić te cechy na repertuarze powstającym w różnych okresach. Otwierające płytę Capriccio na wiolonczelę solo pochodzi z 2002 roku, a więc z wcześniejszego etapu twórczości kompozytorki. Znacznie bardziej programowe jest trzyczęściowe Memories from VN, zrodzone z podróży do północnego Wietnamu. Co ciekawe, źródłem materiału stał się nie tyle sam pejzaż, ile brzmienie języka wietnamskiego. Powtarzane figury w partiach wiolonczeli i fortepianu przekładają na materię muzyczną intonacje nazw miejsc, nazwisk i zasłyszanych rozmów.
Krótsze Perpetuum mobile, Valse macabre, Kwintesencja i Oberek odsłaniają zamiłowanie kompozytorki do rytmicznej energii, wyrazistych gestów i dialogu z tradycyjnymi formułami. Inny świat otwiera Soliloquium na wiolonczelę i taśmę, utwór należący do intermedialnego obszaru jej zainteresowań. Jego pierwsze wykonanie w 2019 roku w Rzymie zostało połączone z choreografią i animacją.
Największy ciężar dramaturgiczny spoczywa jednak na ponad dwudziestominutowym Creavit. Dziewięć ogniw cyklu, opatrzonych fragmentami łacińskiego tekstu Księgi Rodzaju, tworzy instrumentalną refleksję nad aktem stworzenia. Utwór wpisuje się zarazem w obecny od lat w muzyce Kwiecień-Długosz nurt inspiracji chrześcijańskiej.
Ogromnym walorem płyty jest interpretacja. Wiolonczelistka Anna Szmatoła i pianista Tomasz Sośniak wyraźnie rozumieją logikę tego języka: jego zmienność, motoryczność, znaczenie kontrastu, ale również momenty wyciszenia i zawieszenia narracji. Ważne jest to, że sprawność wykonawcza nie staje się celem samym w sobie. Artyści prowadzą narrację naturalnie i z dużym wyczuciem proporcji.
Cello Works jest nie tylko dokumentacją twórczości współczesnej polskiej kompozytorki. To bardzo interesująca i angażująca płyta, pokazująca muzykę Katarzyny Kwiecień-Długosz jako sztukę współczesną, która nie rezygnując z własnego języka, potrafi nawiązać ze słuchaczem rzeczywisty kontakt.
Robert Majewski © 2026
Płyty można posłuchać w serwisie Apple Music.
