Giovanni Pierluigi da Palestrina: Ofertoria totius anni (Ofertoria całego roku)
Polski Chór Kameralny Schola Cantorum Gedanensis, Jan Łukaszewski (dyrygent)
Polskie Radio, DUX Recordings Producers 2026, DUX 2238, 4CD, TT: 214’56”

Czteropłytowe wydawnictwo Giovanni Pierluigi da Palestrina – Offertoria totius anni w interpretacji Polskiego Chóru Kameralnego Schola Cantorum Gedanensis pod dyrekcją Jana Łukaszewskiego należy do najważniejszych osiągnięć w historii polskiej fonografii chóralnej. Jest to dzieło wyjątkowe zarówno ze względu na swoją kompletność — obejmuje pełny cykl 68 ofertoriów Palestriny — jak i rangę artystyczną nagrań zrealizowanych w latach 1992–1993 dla Polskiego Radia i Telewizji Polskiej, aby uczcić czterechsetną rocznicę śmierci kompozytora. Choć minęły dekady, interpretacja zachowała świeżość, klarowność i stylową wierność, które dziś czynią to wydawnictwo edycją wręcz referencyjną. z tego, co zdołałem ustalić wcześniej nagrania (poza misją telewizyjną) zostały opublikowane na dwóch kasetach wideo przez firmę Video Studio Gdańsk.

Program albumu, podzielony na cztery płyty, tworzy muzyczną mapę całego roku liturgicznego: od kontemplacyjnego Adwentu i barwnego okresu Bożego Narodzenia, przez dramatyczne napięcie Przedpościa i Wielkiego Postu, radosny blask Wielkanocy, aż po bogactwo ofertoriów okresu zwykłego i licznych uroczystości. Znajdują się tu zarówno arcydzieła o charakterze uroczystym, takie jak Tui sunt coeli czy Reges Tarsis, jak i utwory o niezwykłej intymności, jak poruszające Anima nostra sicut passer ze święta Młodzianków Męczenników. Ten olbrzymi fresk renesansowej polifonii, choć złożony z krótkich form, odsłania imponującą różnorodność nastrojów i retorycznych strategii Palestriny — od prostoty adwentowego oczekiwania, przez surowość postnych tekstów (Improperium expectavit cor meum), aż po wielkanocne Alleluja pełne światła i triumfu. W późniejszych częściach cyklu, zwłaszcza w ofertoriach okresu zwykłego, ujawnia się mistrzostwo kompozytora w budowaniu polifonicznych miniatur pełnych emocjonalnej intensywności, czego przykładem mogą być Populum humilem salvum facies, Domine czy Domine, convertere, et eripe animam meam. 

Tak wielkie dzieło mogło powstać tylko dzięki zespołowi klasy Polskiego Chóru Kameralnego Schola Cantorum Gedanensis, który od lat należy do absolutnej światowej elity profesjonalnych chórów kameralnych. Chór wyróżnia się jedwabistą barwą, perfekcją intonacyjną i wyjątkową zdolnością do precyzyjnego artykułowania tekstu, co poświadczają liczne opinie muzyków oraz imponująca lista współpracujących z zespołem orkiestr — m.in. Sinfonia Varsovia, NOSPR czy Academy of Ancient Music — i dyrygentów, takich jak Eric Ericson czy Stephen Layton. Zespół ma na koncie blisko 700 prawykonań i ponad 70–80 płyt, wielokrotnie nagradzanych, w tym Fryderykami i nagrodami Orphée d’Or, co potwierdza jego rangę w polskiej i światowej fonografii. Co szczególnie istotne, Polski Chór Kameralny zarejestrował również komplet 68 ofertoriów Palestriny dla Telewizji Polskiej, co czyni go jednym z niewielu zespołów, które podjęły się tak ambitnego zadania na przestrzeni dekad. 

Na czele tego wyjątkowego zespołu stoi Jan Łukaszewski — jeden z najwybitniejszych dyrygentów specjalizujących się w muzyce chóralnej w Europie. Jego dorobek obejmuje ponad 700 prawykonań, liczne nagrania dla polskich i zagranicznych rozgłośni radiowo-telewizyjnych oraz ponad 80 płyt, wielokrotnie wyróżnianych najważniejszymi nagrodami fonograficznymi. Jest pierwszym dyrygentem, który dokonał kompletnego nagrania dzieł chóralnych Krzysztofa Pendereckiego, uhonorowanych nagrodą Orphée d’Or, a rozległa lista współprac obejmuje takie zespoły jak Sinfonia Varsovia, Akademie für Alte Musik Berlin czy Venice Baroque Orchestra. Precyzyjna, stylowo ugruntowana i zarazem podporządkowana logice polifonii estetyka Łukaszewskiego sprawia, że interpretacja Palestriny jest krystalicznie przejrzysta, linearna i absolutnie wolna od niepotrzebnej retorycznej emfazy. To dyrygent, który w niedościgniony sposób łączy rzemiosło i duchowość, dzięki czemu cykl Offertoria nabiera wyjątkowej głębi — zarówno muzycznej, jak i liturgicznej. 

Wykonanie prezentowane na albumie imponuje idealnym zbalansowaniem głosów, jednością brzmieniową i mistrzostwem kontroli nad imitacyjną fakturą, co w przypadku muzyki Palestriny jest warunkiem koniecznym, lecz niezwykle trudnym do osiągnięcia. Krótkie formy ofertoryjne — często trwające poniżej trzech minut — wymagają natychmiastowego wprowadzenia słuchacza w nastrój danego święta czy fragmentu roku liturgicznego. Polski Chór Kameralny czyni to z wyjątkową subtelnością i pewnością: każde wejście, każdy zwrot harmoniczny, każde zakończenie brzmią tak, jakby były wynikiem organicznej, naturalnej logiki muzycznej, a nie rekonstrukcji dzieła sprzed pięciu stuleci. Dzięki temu nawet najbardziej zwięzłe utwory Palestriny stają się pełnowymiarowymi, wyrazistymi miniaturami duchowymi. 

Offertoria totius anni w wydaniu DUX — wykonane przez Polski Chór Kameralny i Jana Łukaszewskiego — to przedsięwzięcie o znaczeniu absolutnie fundamentalnym. Jest to jeden z najważniejszych projektów w historii polskiej fonografii, dzieło o randze nie tylko dokumentalnej, ale przede wszystkim artystycznej, które nie ma sobie równych ani w Polsce, ani na świecie. Album ten powinien znaleźć się w każdym zbiorze muzykologicznym i stanowić punkt odniesienia dla wszystkich prób interpretowania Palestriny dzisiaj. Jest to nagranie, które nie tylko dokumentuje, ale kształtuje standardy wykonawcze muzyki renesansowej; które nie tylko oddaje hołd wielkiemu kompozytorowi, lecz także potwierdza miejsce Polskiego Chóru Kameralnego i Jana Łukaszewskiego wśród najwybitniejszych interpretatorów tego repertuaru na świecie. 

Robert Majewski © 2026 

Album można kupić tutaj.