Tomás Luis de Victoria: Officium Hebdomadae Sanctae. Music for Holly Week (Rome 1585)
La Colombina, Schola Antiqua
Glossa 2025 (2005), GCD 922066, 3CD, TT: 198’24”

To reedycja słynnego albumu, który ukazał się równo 20 lat temu. W między czasie obrósł on legendą, a kiedy nakład się wyczerpał, jego cena na rynku wtórnym osiągnęła prawie 1 000 zł. A zatem, kto jeszcze nie kupił tej płyty, ma teraz okazje zrobić to za niewielkie pieniądze. 

Krótko o samym utworze. Ważną częścią muzyki na Wielki Tydzień są responsoria, po łacinie Tenebrae Responsoria. Kilku kompozytorów renesansowych opracowało wszystkie osiemnaście responsoriów, wśród byli Carlo Gesualdo da Venosa i Tomás Luis de Victoria. Są one często wykonywane w okresie Wielkiego Postu i Wielkiego Tygodnia, i stanowią ważną część repertuaru polifonii renesansowej. Victoria umieścił swoje responsoria w zbiorze muzyki na Wielki Tydzień, który opublikował w Rzymie w 1585 roku pod tytułem Officium Hebdomadae Sanctae. Ta kolekcja nie tylko świadczy o jego rozwoju jako kompozytora podczas pobytu we Włoszech, ale także oznacza poważną zmianę w jego życiu: powrót do Hiszpanii (między 1585 a 1587 rokiem). 
 
Zbiór obejmuje osiemnaście responsoriów, dziewięć lamentacji, cztery motety, dwie pasje, dwa hymny, psalm i improperia. Większość muzyki pojawiła się w tej kolekcji po raz pierwszy, ale niektóre utwory zostały opublikowane wcześniej, szczególnie w zbiorach motetów z 1572 i 1583 roku. 

Pasje umieszczone w Officium Hebdomadae Sanctae są odpowiednio według św. Mateusza i św. Jana. Pierwszą należy wykonać w Niedzielę Palmową, drugą w Wielki Piątek. Słowo “kompozycja” jest w przypadku tych pasji nieco przesadzone: Victoria skomponował muzykę jedynie dla słów tłumu, tzw. turbae, reszta tekstu Ewangelii ma być śpiewana z wykorzystaniem chorału gregoriańskiego. Warto zauważyć, że pominięto pasje według św. Marka (wtorek) i św. Łukasza (środa). Victoria skupił się w głównej mierze na Niedzieli Palmowej i Triduum Paschalnym. 
 
Sercem omawianego Oficjum Wielkiego Tygodnia są lamentacje i responsoria. Lamentacje Jeremiasza opłakują zniszczenie Jerozolimy i były używane jako metafory Męki i Śmierci Chrystusa. Lamentacje Victorii zostały napisane wcześniej. W wydaniu z 1585 r. Victoria je „poprawił”. Napisał trzy Lamentacje na każdy dzień Triduum Paschalnego (ostatnie trzy dni przed Wielkanocą). 

Z kolei Responsoria odnoszą się bezpośrednio do Męki Chrystusa. Niektóre odnoszą się do tekstów z tych rozdziałów Ewangelii, które opowiadają o wydarzeniach Wielkiego Piątku. 

Officium Hebdomadae Sanctae Victorii w wykonaniu La Colombiny (z udziałem Scholi Antiqua w śpiewach chorałowych) jest nagraniem referencyjnym. Ta ocena bierze się zarówno z poziomu wykonawczego obu zespołów, jak i z faktu, że La Colombina zaśpiewała wszystkie partie w solowej obsadzie głosów. Nic tylko słuchać i zachwycać się. I tak bez końca. 

Robert Majewski © 2025 

Albumu można posłuchać w serwisie YouTube.