Joseph Haydn: Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze
RIAS Kammerchor Berlin, Konzerthausorchester Berlin, Justin Doyle (direction)
Harmonia Mundi 2026, HMM902793, TT: 55’00”

Nowe nagranie Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze Josepha Haydna, przygotowane przez RIAS Kammerchor Berlin, Konzerthausorchester Berlin oraz dyrygenta Justina Doyle’a, jest jednym z najbardziej przejmujących i dopracowanych artystycznie ujęć tego dzieła, jakie ukazały się w ostatnich latach. Jego siła wyrasta z połączenia historycznej świadomości materiału z niezwykle współczesną wrażliwością interpretacyjną, co sprawia, że album pozostaje zrozumiały i poruszający także dla słuchaczy niezaznajomionych z muzyką oratoryjną. Sama kompozycja ma długą i niezwykłą historię: powstała pierwotnie jako cykl instrumentalnych medytacji wykonywanych podczas liturgii Wielkiego Piątku w kaplicy Santa Cueva w Kadyksie, gdzie – jak wspominał Haydn – w południe zamykano drzwi, a muzyka przeplatała kolejne kazania biskupa, stanowiąc ich kontemplatywne dopełnienie. Kompozytor przyznawał, że stworzenie siedmiu długich, powolnych części tak, aby nie nużyły słuchaczy, było jednym z najtrudniejszych wyzwań jego kariery. Dopiero później, po usłyszeniu wokalnej adaptacji w Passau, Haydn opracował pełną wersję oratoryjną, wzbogaconą o a cappella wprowadzenia, zmodyfikowaną instrumentację, dodatkową Introduzione oraz silniejsze nacechowanie emocjonalne zgodne z tradycją modlitewnej medytacji nad Męką Chrystusa. 

W interpretacji Justina Doyle’a najbardziej zachwyca spójność i klarowność narracji. Dyrygent świadomie rezygnuje z budowania symfonicznego monumentalizmu, wybierając drogę przejrzystej, kameralnej duchowości, co okazuje się decyzją znakomitą. Doyle prowadzi orkiestrę i chór z niezwykłym wyczuciem napięć: pozwala muzyce oddychać, a jednocześnie w momentach dramatycznych – jak w finałowym Il Terremoto – nadaje jej potężną energię bez utraty przejrzystości ⁠. Dzięki temu całość zachowuje równowagę między intymnością religijnego skupienia a dramatyczną siłą przekazu. 

RIAS Kammerchor Berlin idealnie odpowiada na takie prowadzenie. To zespół wręcz stworzony do tej interpretacyjnej filozofii, a w nagraniu słychać to na każdym kroku: a cappella wprowadzenia brzmią z niezwykłą czystością i liturgicznym spokojem, a w większych partiach chór rozwija brzmienie pozbawione ciężkości, za to pełne wewnętrznego światła. Konzerthausorchester Berlin wtapia się w tę tkankę brzmieniową z elegancją i dyskrecją – według recenzji działa „delikatnie wspierająco, wiedząc dokładnie, kiedy przejąć stery”, co najlepiej widać w subtelnych, starannie barwionych partiach drewna i w smyczkach, które niosą emocjonalny ciężar medytacyjnych fragmentów bez popadania w patos. 

Ogromną wartością tego nagrania jest również praca czworga solistów. Kateryna Kasper (sopran), Katie Bray (alt), Robert Murray (tenor) i Hanno Müller‑Brachmann (bas-bariton) zostali świetnie ocenieni przez concerti.de jako zespół, którego brzmienie pozostaje idealnie zrównoważone, a jednocześnie pełne indywidualnych barw. Kasper zachwyca jasnością i delikatnością frazy; Bray wnosi głos pełen ciepła i lirycznej powagi; Murray łączy klarowność techniczną z autentyczną komunikatywnością, a Müller‑Brachmann buduje fundament całej konstrukcji, wprowadzając autorytet, głębię i emocjonalną ostrość ujętą w pełni stylu Haydna. Wszyscy razem tworzą kwintesencję tego, czym powinna być solowa obsada oratoryjna: głosy zróżnicowane, ale całkowicie jednorodne w służbie opowieści. 

W efekcie powstało nagranie, które łączy duchową prawdę z muzyczną precyzją i emocjonalną intensywnością, nie tracąc przy tym niczego ze swej przystępności. Podobnie jak sam Haydn, wykonawcy szukają w tych partiach nie tylko sacrum, lecz także głęboko ludzkiego wymiaru cierpienia, prośby o przebaczenie i nadziei na ostateczne spełnienie. To album, który potrafi poruszyć zarówno kogoś słuchającego muzyki klasycznej na co dzień, jak i osobę, która dopiero sięga po nią w Wielkim Tygodniu. Znakomite interpretacje, idealnie wyważone proporcje, wyjątkowa jakość wokalna i instrumentalna oraz wyczucie dramaturgii sprawiają, że jest to jedno z najważniejszych nagrań tej kompozycji w ostatniej dekadzie. 

Robert Majewski © 2026 

Albumu można posłuchać w serwisie Apple Music.