Johann Sebastian Bach: Johannes-Passion
Dallas Bach Society Chorus & Orchestra, James Richman (direction)
Onyx Classics 2026, ONYX4276, 2CD, TT: 94’00”

James Richman, w swoim obszernym manifeście wykonawczym, podkreśla, że Johannes-Passion jest w istocie najbliższa temu, co Bach mógłby nazwać operą – pełną napięcia, gwałtowności emocji i nieustannie zmieniającej się dynamiki narracyjnej. To podejście staje się kluczem do całego nagrania. 

Dyrygent odrzuca koncepcję „idealnych edycji” i akademickich kompromisów, przypominając, że Pasja Janowa nie posiada jednej wersji autoryzowanej przez Bacha. Każda odsłona była dla kompozytora kolejną próbą uchwycenia dramatu, który wciąż wymykał się ostatecznej formie. Richman bierze to na serio: dąży do maksymalnej przejrzystości przekazu, ale też do zbudowania emocjonalnej logiki, która przypomina rozwój sceniczny — nie statyczne oratorium, lecz żywy teatr duchowy. 

Brzmienie zespołu jest sprężyste rytmicznie i pełne kontrastów, co znakomicie koresponduje z ideą „operowej” narracji. Chór reaguje na wydarzenia partii Ewangelisty niemal w czasie rzeczywistym: krzyki tłumu są ostre, bez retuszu; chorale – śpiewane z niewymuszoną prostotą – stają się chwilami zatrzymania, a nie dekoracji. Orkiestra gra plastycznie, z naturalną dykcją barokowych instrumentów. 

Soliści wpisują się w tę koncepcję bez zastrzeżeń: Ewangelista prowadzi narrację z przejrzystością, a zarazem dramatycznym nerwem; partie Jezusa emanują spokojną godnością, zgodnie z wysokobarokowym idiomem powiązania głosu basowego z „fundamentem” całego uniwersum – o czym Richman pisze w swoim eseju. Arie – zwłaszcza Es ist vollbracht czy Erwäge – brzmią intymnie, z wyczuciem tempa i retoryki, której na tym poziomie nie osiąga wiele wykonań. 

Największym atutem albumu jest spójność wizji. Richman wprost deklaruje, że kluczem do zrozumienia Johannes-Passion jest jej dramatyczna struktura: scena nieustannie przechodzi w kolejną, granice numerów są umowne, a całość ma strukturę zbliżoną do barokowej tragedii muzycznej. Ta świadomość owocuje interpretacją, która wciąga — nie tylko intelektualnie, ale przede wszystkim emocjonalnie. 

Nagranie Dallas Bach Society jest dowodem na to, że wykonawstwo HIP nie musi oznaczać minimalizmu. Tu lekkość instrumentów łączy się z intensywnością wyrazu, a precyzja historyczna wspiera, a nie tłumi, dramat Bacha. To Pasja, która nie tyle rekonstruuje przeszłość, ile tchnie w nią nowe życie — sugestywne, szczere i muzycznie przekonujące. 

Robert Majewski © 2026 

Nagrania można posłuchać w serwisie Apple Music.